
ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅଁଳା ଗଛକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ଓ ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ବାସସ୍ଥଳୀ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହି ବୃକ୍ଷକୁ ‘ଧାତ୍ରୀ ବୃକ୍ଷ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ‘ଧାରଣ କରୁଥିବା’ ବା ‘ମାଆ ଭଳି ପାଳନ କରୁଥିବା’ ।
ଅଁଳା ଗଛର ପ୍ରମୁଖ ପୌରାଣିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା:
୧. ଉତ୍ପତ୍ତିର ପୌରାଣିକ କଥା
- ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁରୁ ସୃଷ୍ଟି। ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ପ୍ରେମ ଓ ଭକ୍ତିର ଅଶ୍ରୁ ବିନ୍ଦୁ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ିଥିଲା ଏବଂ ସେଥିରୁ ପ୍ରଥମେ ଅଁଳା ଗଛର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିଲା।
- ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ଓ ଅମୃତ ବିନ୍ଦୁ। ଅନ୍ୟ ଏକ ପୌରାଣିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଅମୃତ କଳସରୁ କିଛି ବୁନ୍ଦା ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିବାରୁ ଏହି ଔଷଧୀୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
୨. ତ୍ରିଦେବ ଓ ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ
- ତ୍ରିଦେବଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି। ଶାସ୍ତ୍ର ମତରେ ଅଁଳା ଗଛର ମୂଳରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଶାଖା ଓ ପତ୍ରରେ ଭଗବାନ ଶିବ ବାସ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଅଁଳା ଗଛକୁ ପୂଜା କଲେ ତ୍ରିଦେବଙ୍କ କୃପା ଏକାସାଙ୍ଗରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
- ହରିହରଙ୍କ ମିଳିତ ସ୍ୱରୂପ। ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଥରେ ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଏକାଠି ପୂଜା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ। ଯେହେତୁ ଅଁଳା ଗଛରେ ତୁଳସୀ (ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ) ଏବଂ ବେଲ (ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ) ଉଭୟଙ୍କର ଗୁଣ ରହିଛି, ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅଁଳା ବୃକ୍ଷକୁ ପୂଜା କରି ଉଭୟଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
୩. ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବ ଓ ବ୍ରତ ସହ ସମ୍ପର୍କ
- ଅଁଳା ନବମୀ (ଅକ୍ଷୟ ନବମୀ)। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ନବମୀ ତିଥିରେ ଅଁଳା ଗଛକୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏହି ଦିନ ଅଁଳା ଗଛ ମୂଳରେ ରୋଷେଇ କରି ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶାର ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ ମନ୍ଦିରରେ ଏହି ଦିନ ମାତା ରାଧାଙ୍କର ଦୁର୍ଲଭ ପାଦ ଦର୍ଶନ ହୋଇଥାଏ।
- ଆମଳକୀ ଏକାଦଶୀ। ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀକୁ ଆମଳକୀ ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ଅଁଳା ଗଛକୁ ପୂଜା ଓ ପରିକ୍ରମା କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
- ଭକ୍ତ ଧ୍ରୁବଙ୍କ ତପସ୍ୟା। ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ବାଳକ ଧ୍ରୁବ ଜଙ୍ଗଲରେ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିବା ସମୟରେ କେବଳ ଅଁଳା ପତ୍ର ଖାଇ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଥିଲେ।
୪. ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ପାରିବାରିକ ଫଳ
ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି। ଘରର ଉତ୍ତର ବା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଁଳା ଗଛ ଲଗାଇ ନିୟମିତ ଜଳ ଅର୍ପଣ କଲେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ ପରିବାରରେ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଅଁଳା ଗଛ ଛାଇରେ ବସି ଭୋଜନ କଲେ ବା ଦାନ କଲେ ତାହା ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।





