ଦୀପାବଳି ଉତ୍ସବ ପର ଦିନ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପ୍ରତିପଦା ତିଥିରେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ପ୍ରକୋପରୁ ଗୋକୁଳବାସୀଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ତର୍ଜନୀ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଉଠେଇଥିଲେ। ସେବେଠାରୁ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବ ପାଳନ କରିବା ପରମ୍ପରା ଚାଲିଆସିଛି। ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେଏହି ପର୍ବତ ଏତେ ବଡ଼ ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ପୂଜା ବିଶେଷ ଭାବେ ଗାଈ ମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କରାଯାଇଛି। ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜାରେ ଖାସ କରି
ଆଲୋକର ପର୍ବ ହେଉଛି ଦୀପାବଳି । ହସ ଓ ଉଲ୍ଲାସର ସହ ଏହି ପର୍ବ ପ୍ରତି ଘରେ ପାଳିତ ହୁଏ । କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଏହି ପର୍ବ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ଦୀପାବଳି ପୁରପଲ୍ଲୀ, ସହର ବଜାର ସବୁଠାରେ ଖୁବ୍ ଧୁମ୍ଧାମରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହିଦିନ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ କାଉଁରିଆ କାଠି ଜଳାଇ ମନେପକାଯାଇଥାଏ । ଏହି ଦିନ ମା’ କାଳୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରାଯାଏ । ଦୋକାନ ପତ୍ର, ଘର ଦୁଆର ଆଦି ପୂଜା
ଦୀପାବଳି ପୂର୍ବରୁ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ଧନତେରସ ପର୍ବର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି । ଏହି ଦିନ ସୁନା, ରୂପା ଓ ବାସନକୁସନ କିଣିବାର ପରମ୍ପରା ଥିବାବେଳେ ଝାଡୁ କିଣିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ । ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଝାଡୁକୁ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ତେଣୁ ଧନତେରସରେ ନୂଆ ଝାଡୁ କିଣିଲେ ଘରକୁ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆସିବା ସହ ନକାରାତ୍ମକତା ଦୂର ହୁଏ ବୋଲି ଲୋକବିଶ୍ୱାସ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହାକୁ ଧନତ୍ରୟୋଦଶୀ ଏବଂ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ଜୟନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଭଗବାନ କୁବେରଙ୍କ ପୂଜା କରିବାର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଏହାସହ ଧନତେରସ୍ରେ ପୂଜା ସମୟରେ ଏହା ସହ ଜଡ଼ିତ ପୌରାଣିକ କଥା ପଢ଼ିବା ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ରହିଛି। ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନରୁ ଧନତେରସ୍ର ଆରମ୍ଭ: ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ, ଧନତେରସ୍ର ସମ୍ପର୍କ ସମୁଦ୍ର
ଦୀପାବଳି ଅବସରରେ ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତୀ ଶଙ୍ଖ ସ୍ଥାପନ କରିବା ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଦୀପାବଳି ରାତିରେ ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତୀ ଶଙ୍ଖ ସ୍ଥାପନ କଲେ ଘରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆର୍ଥିକ ସମୃଦ୍ଧି ରହିଥାଏ । ଏହି ଶଙ୍ଖର ସମ୍ପର୍କ ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ରହିଥିବା ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଘରର ପୂଜାସ୍ଥଳରେ ଏହାକୁ ବିଧିବିଧାନ ଅନୁସାରେ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କଲେ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦୀପାବଳି ପର୍ବ ପାଳନ କରୁ ଏବଂ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜାଣୁ ଯେ, ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ ଚଉଦ ବର୍ଷର ବନବାସ ଶେଷ କରି ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଦିନ ଶ୍ରୀରାମ ଅଯୋଧ୍ୟା ଫେରିଥିଲେ, ସେହି ଦିନ ଆମେ ଶ୍ରୀରାମ ଓ ମାତା ସୀତାଙ୍କ ବଦଳରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କୁ କାହିଁକି ପୂଜା କରୁ?ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରହସ୍ୟର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନରୁ।କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁ ଦିନ କ୍ଷୀରସାଗରରୁ ଧନ ଓ
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେବତା ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭଗିନୀ ଛଠୀ ମାଈଆ (ମାତା ଷଷ୍ଠୀ/ଉଷା)ଙ୍କୁ ପୂଜା ଓ ଆରାଧନା କରାଯାଏ। ଏହି ପର୍ବ ମୁଖ୍ୟତଃ ବିହାର, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ବଡ଼ ଧୂମଧାମରେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିଲେ ହେଁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ସମଗ୍ର ଭାରତ ଓ ବିଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବେଶ୍ ଜନପ୍ରିୟ ହୋଇପାରିଛି। ଦୀପାବଳିର ଠିକ୍ ୬ ଦିନ ପରେ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଏହି ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଛଟ ପୂଜା
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ତିଳକ ଲଗାଇବାର ରହିଛି ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ। ପୂଜାପାଠ ହେଉ କି ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ, ଅଥବା କୌଣସି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, କପାଳରେ ତିଳକ ଲଗାଇବା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା । ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ, ତିଳକ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସ୍ଥା ଓ ସମର୍ପଣର ପ୍ରତୀକ । କେବଳ ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ନୁହେଁ, ତିଳକ ଲଗାଇବାର ବିଭିନ୍ନ ନିୟମ ଓ ମାନ୍ୟତା ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ସହ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ । ତେବେ କେଉଁ ତିଳକ ଲଗାଇବା ଦ୍ୱାରା
ଭଗବାନ ଶିବ ଏବଂ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ଅଛି। ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅନେକ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ଅଛି। ଆପଣ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ରୁଦ୍ରକ୍ଷର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବାର ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିଥିବେ। ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସହ ଏହା ଜଡିତ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବହୁତ ପବିତ୍ର ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପରିଧାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଅସୁବିଧା ଦୂର ହୋଇଯାଇଥାଏ ।‘ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ’ ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ।‘ରୁଦ୍ର’ ଅର୍ଥାତ୍ ଭଗବାନ ଶିବ ଏବଂ ‘ଅକ୍ଷ’
ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ, ପକ୍ଷୀରାଜ ଗରୁଡ଼ ମହାପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ବାହନ ହେବା ପଛରେ ଏକ ରୋଚକ କାହାଣୀ ରହିଛି, ଯାହା ମାତା ବିନତାଙ୍କ ଦାସୀତ୍ୱ ମୁକ୍ତି ସହିତ ଜଡ଼ିତ।ଏହି ପୌରାଣିକ କଥାର ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ହେଲା:
