ସଂସ୍କୃତି

ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ, ପକ୍ଷୀରାଜ ଗରୁଡ଼ ମହାପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ବାହନ ହେବା ପଛରେ ଏକ ରୋଚକ କାହାଣୀ ରହିଛି, ଯାହା ମାତା ବିନତାଙ୍କ ଦାସୀତ୍ୱ ମୁକ୍ତି ସହିତ ଜଡ଼ିତ।ଏହି ପୌରାଣିକ କଥାର ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ହେଲା:

ଓଡ଼ିଶାର ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା ତାଳଚେର ଗୋପାଳପ୍ରସାଦଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତିପୀଠ ମା’ ହିଙ୍ଗୁଳାଙ୍କ ପୀଠ ସହ ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଏକ ଅଲୌକିକ ଓ ରୋଚକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି ।ମା’ ହିଙ୍ଗୁଳାଙ୍କ ପୀଠକୁ ନେଇ ରହିଛି ଏକ ରୋଚକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ। ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପୁରୀ ଓ ତାଳଚେରର ଏହି ଶକ୍ତିପୀଠ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି ଏକ ନିବିଡ଼ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସମ୍ପର୍କ। ଗୁଣ୍ଡିଚା ରାଣୀଙ୍କ ଅନୂରୋଧ କ୍ରମେ ପୁରୀର ଗଜପତି, ବିଦର୍ଭ ରାଜା ନଳଙ୍କ ଦ୍ବାରା ମା’ ଅଗ୍ନିରୂପା

ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ମଥୁରା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୃନ୍ଦାବନର ‘ନିଧିବନ’ ଏକ ଅତି ରହସ୍ୟମୟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ। ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକକଥା ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ଆଜି ବି ପ୍ରତି ରାତିରେ ଏଠାରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ମାତା ରାଧା ଏବଂ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହ ‘ରାସଲୀଳା’ କରନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରତୀ ପରେ ଏହି ବନ ଭିତରକୁ ମଣିଷ ତ ଦୂରର କଥା, ପଶୁପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ରୁହନ୍ତି ନାହିଁ।ବୃନ୍ଦାବନର ଲୋକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ କୃଷ୍ଣ କେବେ ବୃନ୍ଦାବନ

ସନାତନ ଧର୍ମରେ ଯଦି କୌଣସି ମାସକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶୁଭ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ତାହା ହେଲା ପବିତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ।ସାଧାରଣତଃ ଏହା ଅକ୍ଟୋବର ରୁ ନଭେମ୍ବର ଭିତରେ ପଡିଥାଏ ଆମ ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସକୁ ଧର୍ମ ମାସ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ। ଆଜିଠୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ସେହି ପବିତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ। କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁକ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପଡ଼ୁଥିବା ଚାନ୍ଦ୍ରମାସକୁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ କୁହାଯାଏ।ଏହାର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ଆଶ୍ୱିନ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସ

ପୁରୀ : ଆରମ୍ଭ ହେଲା ମହାକାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ । ପୁରୀର ୩ ହବିଷ୍ୟାଳି କେନ୍ଦ୍ରରେ ବ୍ରତଧାରୀମାନେ ସକାଳୁ ସକାଳୁ ବିଭିନ୍ନ ତୀର୍ଥ ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ସ୍ନାନ କରି ସଂକଳ୍ପ କରି ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି । ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରତ ପାଳିବେ ହବିଷ୍ୟାଳି । ପୁରୀର ୩ ହବିଷ୍ୟାଳି କେନ୍ଦ୍ରରେ ୨୫ ଶହ ହବିଷ୍ୟାଳି ରହିଛନ୍ତି । ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ସମସ୍ତ ହବିଷ୍ୟାଳିଙ୍କ ପାଇଁ ଜଗନ୍ନାଥ ଦର୍ଶନ, ମହାପ୍ରସାଦ ସେବନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି । ବ୍ରତଧାରୀଙ୍କ

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଆଜି କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା। କୁମାରୀଙ୍କ ହସ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂରି ଉଠିବ ଘରଅଗଣା । ସକାଳୁ ସକାଳୁ ଗାଧୋଇ ନୂଆ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଆଞ୍ଜୁଳା ଟେକିବେ କୁଆଁରୀ ଝିଅମାନେ । ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ତୁଳସୀ ଚଉରାମୂଳେ ଚନ୍ଦ୍ରପୂଜା । ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପର୍ବ କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା । ଆଶ୍ୱିନ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥିରେ ପଡିଥାଏ ଏହି ପର୍ବ । ଓଡ଼ିଆ ବିଧି ଅନୁସାରେ, କୁମାରୀମାନେ ସକାଳୁ ଉଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆଞ୍ଜୁଳା ଟେକିଥାନ୍ତି । ୭ ପ୍ରକାର ଫଳ

ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଚାରି ଦ୍ଵାରରେ ବିରାଜମାନ କରୁଥିବା ହନୁମାନଙ୍କ ପଛରେ ରହିଛି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ରହସ୍ୟମୟ ପୌରାଣିକ କଥାବସ୍ତୁ। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅବତାର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ପରମ ଭକ୍ତ ହନୁମାନ ଚାରି ଦିଗରୁ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଚାରି ଦ୍ଵାରରେ ପବନପୁତ୍ର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଵରୂପରେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି।ପୂର୍ବ ଦ୍ଵାର (ସିଂହଦ୍ଵାର) – ଫତେ ହନୁମାନ: ଏହି ଦ୍ଵାରରେ ବିରାଜମାନ ହନୁମାନଙ୍କୁ ‘ଫତେ

ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ କଟକରେ ସରିଲା ଦଶହରା । ଆଖିରେ ଲୁହ, ମନରେ ଆର ବର୍ଷକୁ ଅପେକ୍ଷା । ପାଞ୍ଚ ଦିନର ଆନନ୍ଦ, ଉତ୍ସାହ, ଭକ୍ତି ଓ ଉଲ୍ଲାସ ପରେ ଶେଷ ହୋଇଛି ଚଳିତବର୍ଷର ଦୁର୍ଗାପୂଜା । ଗୁରୁବାର ରଙ୍ଗାରଙ୍ଗ ଭସାଣି ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇଛନ୍ତି କଟକ ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରବାସୀ । ଢୋଲ, ମହୁରୀ, ପାରମ୍ପରିକ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ଲୋକନୃତ୍ୟର ତାଳେ ତାଳେ ମା’ଙ୍କ ମୃଣ୍ମୟୀ ପ୍ରତିମାକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିସର୍ଜନ ସ୍ଥଳକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା । ଭକ୍ତଙ୍କ

ବିଦାୟ ନେବେ ମା’ ଦୁର୍ଗା । ମା’ଙ୍କ ବିଦାୟରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଯେତିକି ଭାବବିହ୍ୱଳତା, ସେତିକି ରହିଛି ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ପୁଣି ମା’ଙ୍କ ଆଗମନକୁ ଅପେକ୍ଷା । ଦଶହରାର ଏହି ପବିତ୍ର ଅବସରରେ ବିଭିନ୍ନ ପୂଜା ମଣ୍ଡପରେ ଚାଲିଛି ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ବିଦାୟ ପର୍ବ । ବିଶେଷକରି ବଙ୍ଗୀୟ ରୀତିନୀତିରେ ପୂଜା ହେଉଥିବା ମଣ୍ଡପଗୁଡ଼ିକରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି ପାରମ୍ପରିକ ସିନ୍ଦୂର ଖେଳ ।କଟକର ସେକ୍ ବଜାର ଦୁର୍ଗାପୂଜା ମଣ୍ଡପରେ ମଧ୍ୟ ଧୁମ୍‌ଧାମରେ ସିନ୍ଦୂର ଖେଳ ଅନୁଷ୍ଠିତ