ସଂସ୍କୃତି

ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରିର ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ସ୍ୱରୂପ “ମା’ ସ୍କନ୍ଦମାତା”ଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ । ମା’ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ନିଜ କୋଳରେ ଧରି ବସିଥିବାରୁ ମା’ଙ୍କର ଏହି ସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍କନ୍ଦମାତା ଭାବରେ ଅବିହିତ କରାଯାଏ । ମା’ ପଦ୍ମ ଆସନରେ ବିରାଜମାନ କରିଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମାସନା ଦେବୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ମା’ଙ୍କର ବାହନ ହେଉଛି ସିଂହ । ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ଯେ ବିଧିବିଧାନର ମା’ଙ୍କର ଉପାସନା କଲେ ଜୀବନରେ ଆସୁଥିବା କଠିନରୁ କଠିନ

ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରିର ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡାଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଏ। ନିଜର ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବାରୁ ମା’ଙ୍କ ନାମ “କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା” ହୋଇଛି। ତାଙ୍କ ନାମର ‘କୁ’ ଅର୍ଥ ଛୋଟ, ‘ଉଷ୍ମା’ ଅର୍ଥ ଶକ୍ତି ବା ଉତ୍ତାପ ଏବଂ ‘ଅଣ୍ଡା’ ଅର୍ଥ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ବୁଝାଏ। ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡାଙ୍କ ପୌରାଣିକ କଥା ପୌରାଣିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ, ଯେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ ହୋଇନଥିଲା ଏବଂ ଚାରିଆଡ଼େ କେବଳ ଘନ ଅନ୍ଧକାର ଛାଇ ରହିଥିଲା, ସେତେବେଳେ କୌଣସି ଜୀବଜନ୍ତୁ

ଆଜି ପବିତ୍ର ନବରାତ୍ରିର ତୃତୀୟ ଦିନରେ ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏହି ଦିନ ମା’ ସିଂହ ଉପରେ ବସି ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରନ୍ତି । ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କୁ ସ୍ୱରର ଦେବୀ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ନବରାତ୍ରିର ତୃତୀୟ ଦିନରେ ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କ କଥା ପଢାଯାଏ । ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା କିପରି ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା ମହିଷାସୁର ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସର ବଧ କରିଥିଲେ ।ଏହି କାହାଣୀ ସେହି ସମୟର, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଏବଂ

ଆଜି ହେଉଛି ନବରାତ୍ରିର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ । ଘରେ ଘରେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି ମା’ ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ । ମାଆ ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କ ନଅରୂପ ଭିତରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ହେଉଛନ୍ତି ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ । ‘ବ୍ରହ୍ମ’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ତପସ୍ୟା ଏବଂ ‘ଚାରିଣୀ’ର ଅର୍ଥ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍‌ ତପସ୍ୟାର ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ। ନବରାତ୍ରୀର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କ ବିଧିବିଧାନର ସହ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଏ । ଶାନ୍ତ,ବୈରାଗ୍ୟ,ସଦାଚାର,ଶିଷ୍ଟାଚାର,ତ୍ୟାଗ,ତପ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିର

 ଆଜିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ନବରାତ୍ରି । ଧରାପୃଷ୍ଠକୁ ଆଗମନ କରିଛନ୍ତି ମା’ ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ । ମାଆଙ୍କ ନଅଟି ରୂପର ପ୍ରଥମ ରୂପ ହେଉଛନ୍ତି ମା’ ଶୈଳପୁତ୍ରୀ । ନବରାତ୍ରୀର ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ମା’ ଶୈଳପୁତ୍ରୀଙ୍କ ବିଧିବିଧାନର ସହ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଏ । ମା’ଙ୍କ ଏହି ରୂପ ପଛରେ ଥିବା ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅବଧାରଣା ଧାର୍ମିକ , ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ । ତେବେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ମା’ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କ ଏହି ରୂପ ବିଷୟରେ କିଛି ।

ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରିର ରହିଛି ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ। ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ ଚଳଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଉଠିବ ଘରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୂଜା ମଣ୍ଡପ । ନଅ ଦିନ ଧରି ଚାଲିବ ଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପିଣୀ ମା’ଙ୍କ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା । ଚଳିତ ବର୍ଷ ଅକ୍ଟୋବର ୧୧ ତାରିଖ ରବିବାରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରି । ତେବେ କେଉଁ ସମୟରେ କରିବେ ଘଟସ୍ଥାପନା? କେଉଁ ବାହନରେ ଆଗମନ କରିବେ ମା’ ଦୁର୍ଗା? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ନବରାତ୍ରି ସହ ଜଡ଼ିତ ସମସ୍ତ

ଭୁବନେଶ୍ୱର : ଆସୁଛି ଶକ୍ତି ଆରାଧନାର ପବିତ୍ର ପର୍ବ ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରି । ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆଗମନକୁ ନେଇ ଏବେଠାରୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ । ୯ ଦିନ ଧରି ମା’ଙ୍କ ନବଦୁର୍ଗା ସ୍ୱରୂପର ହେବ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା । ତେବେ ୨୦୨୬ରେ କେବେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେବ ନବରାତ୍ରି? କେବେ ହେବ ଘଟସ୍ଥାପନା? ଆଉ ମହାଅଷ୍ଟମୀ ଓ ମହାନବମୀ କେବେ ପାଳନ କରାଯିବ? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା… ଦ୍ରିକ୍ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୬ ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରି ଅକ୍ଟୋବର ୧୧

ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ହେଉଛି ତୁଳସୀ । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନୀତିକାନ୍ତିରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରକୁ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଏ । ତେଣୁ ତୁଳସୀ ଗଛ ଏବଂ ତୁଳସୀ ପତ୍ରକୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ । କୁହାଯାଏ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ, ତେଣୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପୂଜାରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରକୁ ବେଶ୍ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଆଯାଏ । ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏତେ ପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ତୁଳସୀ ପାଖରୁ ଦୂରେଇ ରହିଛନ୍ତି । ଏହାର କାରଣ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ହୁଏତ

ଭୃଗୁଋଷି ହେଉଛନ୍ତି ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମାନସ ପୁତ୍ର ଏବଂ ସପ୍ତର୍ଷିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ମହାନ ସପ୍ତର୍ଷି। ସେ ଭୃଗୁ ସଂହିତାର ରଚୟିତା ଏବଂ ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପିତା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ। ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଦ ଧରିଥିଲେ ଓ ପାଦ ଚାପିଥିଲେ ଭୃଗୁଋଷି। ଏହା ପଛର ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ:ଥରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ କୂଳରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ହେଲା ଯେ ତ୍ରିଦେବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣୀ କିଏ? ଏହାର ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ

ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଜୀବନରେ ଓଢ଼ଣା ଦେବାର ପରମ୍ପରାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ରହିଛି। ଏହା କେବଳ ପୋଷାକର ଏକ ଅଂଶ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଆ ନାରୀର ସମ୍ମାନ, ଶାଳୀନତା, ଲଜ୍ଜା ଓ ସଂସ୍କାରର ପ୍ରତୀକ।ଓଢ଼ଣା ପରମ୍ପରା ସହ ଜଡ଼ିତ କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ: