ପୁରୀ : ଆଜିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ଗୁପ୍ତଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା । ଶାରଦୀୟ ଦୂର୍ଗା ଉତ୍ସବ ଅବସରରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଜିଠୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ଗୁପ୍ତଗୁଣ୍ଡିଚା । ଦୁର୍ଗାମାଧବ ଉପାସନାର ପ୍ରତୀକ ସ୍ୱରୂପ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଗୁପ୍ତଗୁଣ୍ଡିଚାରେ ମାଆ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ଵରୁପା ମାଆ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ନେଇ ଦୋଳମଣ୍ଡପ ସାହି ସ୍ଥିତ ନାରାୟଣୀ ମନ୍ଦିରକୁ ବିଜେ କରିଛନ୍ତି। ମାଆ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଘରକୁ ନେଇନଥିବା ବେଳେ ନୀଳାଦ୍ରିବିଜେ ସମୟରେ ଅଭିମାନିନୀ ମାଆ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତଗୁଣ୍ଡିଚାରେ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଶୃତି ଦେଇଥିଲେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ। ତେବେ ସେହି ପ୍ରତିଶୃତି, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ରକ୍ଷା କରି ଏହି ଗୁପ୍ତଗୁଣ୍ଡିଚା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି ।
ଏହି ଗୁପ୍ତ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରାର ମୁଖ୍ୟ ବିଶେଷତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା:
- ଦୁର୍ଗାମାଧବ ଉପାସନା: ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶାରଦୀୟ ପାର୍ବଣ ସମୟରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଦୁର୍ଗାମାଧବ ଉପାସନା କରାଯାଏ। ଏଥିରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ ‘ମାଧବ’ (ବିଷ୍ଣୁ) ଏବଂ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ଶକ୍ତି ସ୍ୱରୂପା ମା’ ଦୁର୍ଗା (କନକ ଦୁର୍ଗା) ଏକତ୍ର ପୂଜା ପାଆନ୍ତି।
- ଯାତ୍ରାର ବିଧି: ଏହି ପୂଜା ସମୋଟ ୧୬ ଦିନ ଧରି ଚାଲେ (ଷୋଡ଼ଶ ଦିନାତ୍ମକ ପୂଜା)। ପ୍ରଥମ ୮ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗା ଓ ମାଧବ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଅଭ୍ୟନ୍ତରରେ ଥିବା ମା’ ବିମଳାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବେଢ଼ା ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି।
- ନାରାୟଣୀ ମନ୍ଦିରକୁ ବିଜେ: ପୂଜାର ଶେଷ ୮ ଦିନ (ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ ପ୍ରତିପଦଠାରୁ ନବମୀ) ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ଦୁର୍ଗା-ମାଧବ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାଲିଙ୍କିରେ ବିଜେ ହୋଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବାହାରକୁ ଆସନ୍ତି ଏବଂ ଦୋଳମଣ୍ଡପ ସାହିରେ ଥିବା ନାରାୟଣୀ ମନ୍ଦିର (ଯାହାକୁ ‘ଶାକ୍ତ ଗୁଣ୍ଡିଚା’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ) କୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି।
- ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ରକ୍ଷା: ପୌରାଣିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ, ଆଷାଢ଼ ମାସର ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ନିଜ ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କ ସହ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ଚାଲିଯାଆନ୍ତି। ସେହି ସମୟରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅଭିମାନ କରିବାରୁ, ମହାପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଶରତ ଋତୁରେ ସେ କେବଳ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ (ଯିଏ ଦୁର୍ଗା ରୂପରେ ପୂଜିତ) ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଗୁପ୍ତ ଯାତ୍ରା କରିବେ। ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ‘ପ୍ରତିଶୃତି ରକ୍ଷାର ଯାତ୍ରା’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଏହି ଯାତ୍ରାଟି ମୁଖ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରା ଭଳି ଜନଗହଳି ବା ବଡ଼ ରଥରେ ହୋଇନଥାଏ, ବରଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୋପନୀୟ ଏବଂ ନିଷ୍ଠାର ସହ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଗୁପ୍ତ ଗୁଣ୍ଡିଚା କୁହାଯାଏ।
